Nawezaje Kuepuka Kuongeza Matumizi ya Maisha?

Je, umewahi kupata ongezeko la mshahara au kuanza kupata kipato kikubwa, halafu ukajiuliza pesa zote za ziada zimeenda wapi?

Huenda umeboresha nyumba yako, umeanza kula nje mara nyingi zaidi, ukanunua simu bora zaidi, au umezoea tu kutumia kiasi kidogo zaidi hapa na pale. Muda sio mrefu, kile kilichoonekana kama kipato kikubwa kinaweza kuonekana hakitoshi tena.

Tabia ya kutumia zaidi unapopata kipato kikubwa inajulikana kama mfumuko wa maisha.

Ingawa kufurahia matokeo ya kazi yako ngumu sio makosa, kuzoea kutumia pesa zaidi kunaweza kufanya iwe vigumu kuweka akiba, kujiandaa kwa dharura, kutoa kwa ukarimu, na kufikia malengo muhimu ya kifedha.

Kwa bahati nzuri, kuna hatua tunazoweza kuchukua ili kupata uwiano bora.

Hebu tuangalie:

• Kuelewa maana ya ongezeko la matumizi ya maisha na kwanini hutokea
• Kutambua dalili za ongezeko la matumizi ya maisha katika maisha yako mwenyewe
• Kuunda mpango wa matumizi kwa ajili ya nyongeza ya mshahara na kipato cha ziada
• Kuweka malengo ya kifedha kabla ya kuboresha mtindo wa maisha yako
• Kujifunza kuridhika badala ya kutafuta zaidi kila wakati
• Kutumia kanuni za kibiblia za uwakili kufanya maamuzi bora ya kifedha

Kabla hatujaweza kushinda ongezeko la matumizi ya maisha, lazima tujue chanzo chake.

Kuelewa maana ya ongezeko la matumizi ya maisha na kwanini hutokea

Ongezeko la matumizi ya maisha hutokea pale matumizi yako yanapoongezeka kadri kipato chako kinavyoongezeka. Badala ya kuelekeza nyongeza ya kipato kwenye akiba, uwekezaji, kulipa madeni, au malengo mengine ya kifedha, unaitumia kununua anasa au vitu zaidi ambavyo hukuweza kumudu hapo awali.

Fikiria unapopata nyongeza yako ya kwanza kubwa ya mshahara. Sasa unaweza kumudu nyumba nzuri zaidi, chakula cha haraka mara nyingi, usafiri wa haraka badala ya kutumia usafiri wa umma, na usajili wa huduma kadhaa za ziada. Kila uamuzi mmoja mmoja unaweza kuonekana hauna madhara. Lakini kwa pamoja, vinaweza kutumia sehemu kubwa ya kipato chako.

Baadhi ya maboresho ya mtindo wa maisha yanaweza kuwa na maana. Tatizo linatokea pale matumizi yanapoongezeka na kuwa jambo la kawaida badala ya uamuzi uliopangiliwa kwa makini.

Kuongezeka kwa matumizi ya mtindo wa maisha kunaweza kutokea kwa sababu tunazoea kile tulicho nacho. Mambo ambayo hapo awali yalionekana kama anasa yanaweza taratibu kuanza kuhisiwa kama mahitaji ya lazima. Shinikizo la kijamii pia linaweza kuchangia. Kuona marafiki au wenzako wakiboresha simu zao, magari, mavazi, au likizo kunaweza kutushawishi kupima maendeleo ya kifedha kwa kile tunachoonyesha badala ya usalama wa kifedha tunaoujenga.

Basi, unaweza kujua vipi kama ongezeko la matumizi ya mtindo wa maisha tayari linaathiri maisha yako?

Kutambua dalili za ongezeko la matumizi ya mtindo wa maisha katika maisha yako mwenyewe

Photo by Meshack Emmanuel Kazanshyi

Moja ya dalili wazi za ongezeko la matumizi ya maisha ni kupata kipato kikubwa bila kufanya maendeleo ya maana kuelekea malengo yako ya kifedha. Mapato yako yameongezeka, lakini akaunti yako ya akiba, mfuko wa dharura, uwekezaji, au deni lako havionyeshi ukuaji huo.

Dalili nyingine za tahadhari zinaweza kujumuisha:

• Matumizi yako ya kila mwezi yanaongezeka kila mara mapato yako yanapoongezeka.
• Unanunua vitu bila mpango mara kwa mara kwa sababu unaweza “kumudu” kufanya hivyo.
• Matumizi yako ya lazima yanatumia asilimia kubwa zaidi ya mapato yako.
• Unapata shida kuelezea pesa zako zilipoishia mwisho wa mwezi.
• Unaweka akiba tu pale ambapo kuna pesa zilizobaki.
• Manunuzi ambayo hapo awali yalionekana kuwa ya hiari sasa yanaonekana kuwa ya lazima.
• Unategemea mshahara wako unaofuata licha ya kupata zaidi kuliko zamani.

Bajeti inaweza kufanya mifumo hii iwe rahisi kutambua. Linganisha tabia zako za matumizi za sasa na zile za miezi sita au kumi na mbili iliyopita. Ni matumizi yapi yaliyoongezeka kwa sababu ya mahitaji ya kweli? Ni yapi yaliongezeka tu kwa sababu pesa zaidi zilipatikana?

Zoezi hili halikusudiwi kukufanya ujisikie na hatia. Lengo ni kupata uwazi. Mara tu unapojua pesa zako zinaenda wapi, unaweza kuamua kama matumizi yako yanaakisi kile kilicho cha muhimu zaidi kwako.

Kutambua mtindo ni nusu tu ya suluhisho. Hatua inayofuata ni kuamua nini cha kufanya na kipato chako cha ziada.

Kuunda mpango kwa ajili ya ongezeko la mshahara na kipato cha ziada

Njia mojawapo bora ya kuzuia ongezeko la matumizi ya maisha ni kuamua mapema jinsi utakavyotumia nyongeza ya mshahara, bonasi, au ongezeko lingine la kipato. Bila mpango wa kifedha, pesa za ziada zinaweza kutoweka kirahisi kwenye matumizi ya kila siku.

Tuseme umepata nyongeza ya mshahara. Badala ya kukimbilia kutumia ovyo, amua ni kiasi gani kitaenda kwenye vipaumbele kama vile:

• Kujenga mfuko wako wa dharura
• Kulipa madeni
• Kuongeza akiba yako
• Kuchangia kwenye mafao ya kustaafu
• Kujenga uwekezaji wa muda mrefu
• Kutoa
• Kufurahia uboreshaji wa maisha kwa kiasi kinachofaa

Badala ya kutumia kile kilichobaki mwishoni mwa mwezi, unaweza kutumia uhamisho wa moja kwa moja kuhamisha sehemu ya mapato yako kwenda kwenye akiba au uwekezaji mara tu unapolipwa. Hii itakusaidia kuweka kipaumbele kwenye mambo muhimu na kuepuka matumizi yasiyo ya lazima.

Kupanga na kuwa na makusudi ni sehemu kubwa ya kufanya maamuzi mazuri ya kifedha.

Mithali 21:5 inatukumbusha, “Mawazo ya mwenye bidii huuelekea utajiri tu; Bali kila mwenye pupa huuelekea uhitaji” (UV050).

Bila shaka, hakuna ubaya kufurahia sehemu ya ongezeko la kipato, lakini ni muhimu kudumisha uwiano. Kwa njia hiyo, hutalazimika kufurahia pesa zako sasa tu—unaweza pia kuzifurahia siku za usoni.

Na hilo linatuleta kwenye hoja yetu inayofuata…Unapata motisha zaidi ya kuweka akiba unapojua unachokiwekea akiba.

Kuweka malengo ya kifedha kabla ya kuboresha mtindo wako wa maisha

Bila vipaumbele vilivyo ainishwa, msisimko wa kupata kipato zaidi unaweza kuwa ruhusa ya kutumia zaidi. Lakini malengo ya kifedha yaliyo wazi yanakupa kitu cha kukifanyia kazi badala yake.

Hii inaweza kujumuisha kuweka akiba ya kutosha kwa ajili ya dharura, kulipa madeni, kujiendeleza kielimu, kujiandaa kwa ndoa, kununua nyumba, kuwekeza, au kujenga kuelekea kustaafu na uhuru wa kifedha.

Lengo lako lolote lile, hakikisha ni mahususi. Badala ya kusema, “Nahitaji kuweka akiba zaidi,” amua ni kiasi gani unataka kuweka akiba na kwa muda gani. Kisha jumuisha kiasi hicho kwenye bajeti yako.

Basi, mara nyingine unapotaka kuchukua gharama mpya, jiulize:

“Je, ununuzi huu utanisogeza karibu na malengo yangu ya kifedha au utaifanya kuwa vigumu zaidi kuyafikia?”

Hili ni muhimu sana kuuliza unaposhughulika na matumizi ya mara kwa mara. Kusherehekea mara moja baada ya kupata nyongeza ya mshahara kunaweza kuwa na athari ndogo, lakini kuongeza kodi ya nyumba, malipo ya gari, usajili, au ahadi nyingine za kila mwezi kunaweza kuathiri fedha zako kwa miaka mingi.

Kujenga utajiri mara nyingi hakuonekani kuwa la kuvutia sana kwa nje kuliko kutumia utajiri. Na matangazo na shinikizo la marafiki hufanya iwe rahisi kuamini kwamba hatuwezi kuwa na vya kutosha. Lakini kujifunza kuridhika kunaweza kutusaidia kupata furaha na shukrani kwa kile tulicho nacho tayari.

Kujifunza kuridhika badala ya kufukuzia zaidi kila wakati

Kuridhika hutusaidia kufurahia kile tulicho nacho badala ya kuangazia kile tusicho nacho.

Hii haimaanishi kwamba tunapaswa kuacha kuwa na malengo, kukuza kifedha, au kufurahia mambo mazuri. Inamaanisha kukataa kuruhusu mali zetu ziamue kama maisha yetu ni yenye mafanikio au yana maana.

Ni kweli kwamba tunakabiliwa na shinikizo la mara kwa mara la kulinganisha maisha yetu na ya wengine. Lakini Waebrania 13:5 inatuhimiza “…mwe radhi na vitu mlivyo navyo…” (UV050).

Mbali na kutusaidia kuepuka matumizi yasiyo ya lazima, kuridhika hutusaidia kupata furaha na shukrani katika mambo madogo. Badala ya kuangalia kila mara kitu cha kuboresha, tunaweza kutambua ni umbali gani tayari tumesafiri.

Ili kuwa na mtazamo wa kuridhika, tunaweza kuanza kujiuliza maswali haya kabla ya kununua kitu kwa pupa:

• Je, kweli nahitaji hiki?
• Je, nanunua kwa sababu mwingine anacho?
• Je, bado nitakithamini baada ya miezi kadhaa?
• Je, pesa hizi zingeweza kusaidia lengo gani la kifedha badala yake?

Wakati mwingine kusubiri saa 24 au 48 kabla ya kufanya ununuzi usio wa lazima inatosha kutusaidia kutofautisha kati ya hamu ya kweli na msukumo wa muda mfupi.

Tunapojifunza kuridhika, tunaweza kuona picha kubwa zaidi. Tunaacha kufikiria pesa kama kitu cha kutumia, bali kama kitu tulichopewa tukisimamie kwa hekima.

Kutumia kanuni za kibiblia za usimamizi kufanya maamuzi bora ya kifedha

Usimamizi wa kibiblia unatuhimiza kuchukulia pesa zetu, fursa, na rasilimali kama zawadi kutoka kwa Mungu ambazo tunasimamia kwa hekima na kusudi.

Yesu alifundisha katika Luka 14:28 kuhusu kuketi chini na kuhesabu gharama ya mradi kabla ya kuanza. Ingawa muktadha wa mfano wake ni ufuasi, mfano huo pia unaangazia hekima halisi ya kuzingatia gharama kabla ya kufanya maamuzi.

Tabia iyo hiyo inaweza kusaidia katika maamuzi ya kifedha ya kila siku. Kabla ya kuongeza kiwango chako cha maisha, fikiria gharama ya uamuzi huo sio tu leo bali pia kwa muda mrefu.

Jenga mtindo wa maisha unaounga mkono mustakabali wako wa kifedha

Kuongezeka kwa matumizi ya maisha kunaweza kutokea kimya kimya, lakini hakupaswi kuamua mustakabali wako wa kifedha.

Wakati tabia zako za matumizi zinaakisi vipaumbele vyako, pesa inakuwa chombo cha msaada badala ya kitu kinacho dhibiti maamuzi yako kila wakati.

Tembelea sehemu ya Fedha ya Hope for Africa kwa maarifa halisi yanayotokana na Biblia ili kukusaidia kufanya maamuzi ya kifedha kwa hekima.

Hapa kuna machapisho matatu ya kusaidia ambayo unaweza kuchunguza:

• Ninawezaje Kufanya Maamuzi ya Hekima ya Fedha Ninapojisikia Kulemewa?
  Maamuzi ya kifedha huwa magumu zaidi unapokuwa na vipaumbele vinavyoshindana na huna uhakika uanze na lipi. Makala haya yanaweza kukuonyesha jinsi ya kukabiliana na maamuzi ya kifedha kwa umakini badala ya kuruhusu msongo au kutokuwa na uhakika kuongoza maamuzi yako.
• Kanuni za Usimamizi wa Fedha Binafsi
  Tabia nzuri za kifedha ni rahisi kujenga zinapojengwa juu ya kanuni thabiti. Makala haya yanaweza kukusaidia kusimamia mapato yako, matumizi, akiba, na majukumu mengine ya kifedha.
• Vidokezo vya Ustawi wa Kifedha
  Ustawi wa kifedha unahusisha zaidi ya kupata pesa nyingi tu. Jinsi unavyosimamia kile ulichonacho kunaweza kuathiri hali yako ya utulivu na uwezo wako wa kujiandaa kwa ajili ya siku zijazo. Makala haya yanatoa njia halisi za kuboresha uhusiano wako na fedha zako.

Kuepuka kuongeza matumizi ya maisha sio kujinyima kila starehe. Ni kujifunza kutumia pesa zako ili kipato chako kikue, na ili akiba yako, ukarimu, uwekezaji, na maendeleo kuelekea malengo yako ya kifedha vikue pia.

Mwisho wa yote, uamuzi wako wa kifedha unaofuata hauhitaji kuwa mkamilifu. Unahitaji tu kuwa wa makusudi.