Kwanini Ninaendelea Kurudia Makosa Yale Yale?

Je, umewahi kujiahidi, “Safari hii itakuwa tofauti,” lakini ukajikuta unafanya kosa lile lile tena?

Iwe ni kuharibu uhusiano, kujisalimisha kwa tabia isiyo na afya, kufanya maamuzi mabaya ya kifedha, au kurudia chaguo ambazo baadaye unazijutia, inaweza kuwa ni jambo la kukatisha tamaa na kuvunja moyo kujikuta umenaswa katika mzunguko ule ule. Unaweza kuanza kujiuliza kama kweli utabadilika. Au kujishawishi kwamba haijalishi sana.

Habari njema ni kwamba hauko peke yako, na hauko bila tumaini. Biblia inafundisha kwamba makosa yetu ya kurudia sio tu matokeo ya udhaifu wa nia. Mara nyingi yanaonyesha matatizo ya ndani zaidi ya moyo, mawazo yetu, na uhusiano wetu na Mungu. Na kuelewa mizizi ya matatizo haya ni hatua ya kwanza kuelekea mabadiliko ya kudumu.

Katika makala haya, utagundua:

• Kwanini watu huwa wanarudia makosa yale yale
• Biblia inasema nini kuhusu mizizi ya tabia mbaya zinazoangamiza
• Jinsi Mungu anavyoweza kukusaidia kuvunja mizunguko isiyo na afya na kupata mabadiliko ya kudumu
• Hatua unazoweza kuchukua ili kufanya maamuzi ya busara zaidi siku zijazo
• Jinsi ya kupata tumaini hata kama umeshindwa mara nyingi hapo awali

Tuanze kwa kuchunguza kwanini wengi wetu hujikuta tukirudia makosa yale yale na kile Neno la Mungu linachofunua kuhusu kuvunja mzunguko huu.

Kwanini watu huwa wanarudia makosa yale yale?

Watu mara nyingi huendelea kurudia makosa kwa sababu ubongo kwa asili hutegemea mifumo na tabia zilizozoeleka. Ingawa hili hutusaidia kufanya maamuzi haraka katika maisha ya kila siku, pia linaweza kusababisha turudie matendo yasiyofaa bila kutambua.

Uzoefu wetu wa zamani huunda jinsi tunavyofikiri, kuhisi, na kuitikia hali mbalimbali. Na kadri muda unavyopita, uzoefu huu huunda mifumo ya kiakili na kihisia ambayo inakuwa ya moja kwa moja.

Kwa mfano, mtu ambaye mara nyingi amepata kukataliwa anaweza kuepuka mazungumzo magumu kwa sababu ya hofu, hata pale ambapo uaminifu ungeimarisha uhusiano. Wengine hutumia pesa kupita kiasi wanapokuwa na msongo wa mawazo kwa sababu ubongo wao umejifunza kuhusisha ununuzi na faraja ya muda mfupi.

Ubongo pia hutumia njia za mkato za kiakili—njia za haraka za kiakili zinazotusaidia kuchakataa taarifa kwa haraka. Ingawa njia hizi ni muhimu, wakati mwingine zinaweza kuturudisha kwenye majibu tuliyozoea badala ya yale yenye hekima zaidi. Hii ndiyo sababu watu mara nyingi hujibu kabla ya kufikiri, hasa katika hali zenye hisia kali.

Biblia inaelezea hali kama hiyo. Mtume Paulo aliandika:

“Kwa maana lile jema nilipendalo, silitendi; bali lile baya nisilolipenda, ndilo nilitendalo” (Warumi 7:19, UV030).

Paulo alitambua kwamba watu mara nyingi hupambana na tabia zilizokita mizizi ndani yao. Zikiwa hazijabadilishwa, mifumo hii huendelea kuathiri tabia zetu.

Lakini hapa kuna habari za kutia moyo: kutambua mifumo hii ni mwanzo wa ukuaji binafsi. Mungu haangalii udhaifu wetu tu. Anatukaribisha tupate mabadiliko ya kweli.

Lakini nini hasa kiko chini ya tabia hizi zinazojirudia? Hebu tuangalie kwa undani zaidi.

Biblia inasema nini kuhusu chanzo cha mifumo ya uharibifu

Biblia inafundisha kwamba tabia zetu za nje mara nyingi huonyesha kile kinachotokea ndani ya mioyo na akili zetu. Ingawa mazingira yanaweza kutuathiri, msukumo wetu wa ndani kabisa ndio huamua matendo yetu mengi.

Yesu alieleza:

“Kwa maana moyoni hutoka mawazo mabaya, uuaji, uzinzi, uasherati, wivi, ushuhuda wa uongo, na matukano” (Mathayo 15:19, UV030).

Katika Maandiko, moyo unawakilisha mawazo yetu ya ndani, tamaa, na motisha. Wakati tamaa zisizo na afya hazidhibitiwi, zinaunda majibu yetu ya kihisia, zinaathiri chaguo zetu, na kuimarisha mifumo ya tabia yenye uharibifu.

Sababu nyingine inayochangia ni mawazo mabaya. Watu wanapoamini kila mara kwamba wao wameshindwa, hawapendwi, au hawawezi kusamehewa, imani hizo mara nyingi huathiri matendo yao.

Mithali 23:7 inatukumbusha:

“Maana aonavyo nafsini mwake, ndivyo alivyo…” (Mithali 23:7, UV030).

Ndiyo maana, licha ya ujumbe maarufu wa kisasa wa “fuata moyo wako,” Biblia inaonya dhidi ya kutegemea nafsi zetu pekee kwa sababu mioyo yetu inaweza kudanganya:

“Moyo huwa mdanganyifu kuliko vitu vyote, una ugonjwa wa kufisha; ni nani awezaye kuujua?” (Yeremia 17:9, UV030).

Kwa neema ya Mungu, hatuachiwi kamwe tukiwa tumenaswa na yaliyopita. Badala yake, Yeye anatupatia njia mpya ya kufikiri inayobadilisha moyo na akili.

Hilo linaongoza kwa swali lifuatalo: ikiwa mifumo hii imejikita sana, je, inaweza kweli kubadilika?

Jinsi Mungu anavyokusaidia kuvunja mizunguko isiyo na afya na kupata mabadiliko ya kudumu

Ndiyo, mabadiliko ya kudumu yanawezekana kwa sababu Mungu hufanya kazi kutoka ndani kwenda nje. Badala ya kubadilisha tu matendo ya nje, Yeye hubadilisha moyo.

Warumi 12:2 inasema:

“Wala msiifuatishe namna ya dunia hii; bali mgeuzwe kwa kufanywa upya nia zenu…” (UV030).

Upya huu hubadilisha jinsi tunavyofikiri, jambo ambalo hatimaye hubadilisha chaguo na matendo yetu. Kwa kuwa akili zetu zinapoumbwa na kweli ya Mungu, njia zisizo na afya za kufikiri, dhana mbaya, na mifumo hatarishi ya kiakili hupoteza nguvu zao polepole.

Roho Mtakatifu pia huwapa waumini uwezo wa kushinda tabia ambazo hawawezi kuzishinda kwa nguvu zao wenyewe pekee:

“Lakini tunda la Roho ni upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, fadhili, uaminifu, upole, kiasi; juu ya mambo kama hayo hakuna sheria” (Wagalatia 5:22-23, UV030).

Kiasi sio tu azimio la kibinadamu. Ni ushahidi wa kazi ya Mungu katika maisha yaliyosalimishwa. Ni ushirikiano wa hiari na kamili unaomruhusu Mungu kuondoa mapungufu yetu yasiyofaa (Wafilipi 2:12-13).

Mungu pia hutoa njia halisi za kukua kupitia maombi, kujifunza Biblia, ushauri wa hekima, na ushirika na waumini wengine. Haya yote yanaweza kuimarisha kujitambua, kuimarisha imani, na kuhamasisha uwajibikaji.

Maandiko yanatoa ahadi hii nzuri:

“Hata imekuwa, mtu akiwa ndani ya Kristo, amekuwa kiumbe kipya; ya kale yamepita tazama! Yamekuwa mapya” (2 Wakorintho 5:17, UV030).

Badala ya kubaki umenaswa katika mizunguko ile ile ya kawaida, waumini wanaweza kupata upya wa kweli kupitia Kristo.

Bila shaka, mabadiliko ya kiroho yanahitaji pia hatua za vitendo. Kwa hiyo, unaweza kufanya nini kila siku ili kushirikiana na kazi ya Mungu?

Hatua halisi, zinazotegemea Biblia kwa ajili ya mabadiliko ya kudumu

Kuvunja tabia zisizofaa mara chache hutokea mara moja. Lakini kuchukua hatua ndogo, za mara kwa mara kunaweza kukusaidia kufanya maamuzi yenye hekima kadri muda unavyopita na kupata ukuaji wa kudumu wa kibinafsi.

Hizi hapa ni mbinu kadhaa zinazotegemea kanuni za kibiblia:

1. Jenga ufahamu wa kweli wa nafsi yako

Muombe Mungu akufunulie mifumo ya tabia inayojirudia katika maisha yako:

“Ee Mungu, unichunguze, uujue moyo wangu;
Unijaribu, uyajue mawazo yangu;
Uone kama iko njia iletayo majuto ndani yangu,
Ukaniongoze katika njia ya milele” (Zaburi 139:23-24, UV030).

Kujitambua kwa kweli ni hatua ya kwanza kuelekea mabadiliko ya kudumu.

2. Tambua vichocheo vyako

Tambua ni hali gani, hisia, au mahusiano yanayosababisha kufanya maamuzi mabaya. Kuelewa mifumo yako ya kihisia kunaweza kukusaidia kujiandaa kabla ya majaribu kutokea badala ya kujibu tu papo hapo.

3. Badilisha uongo kwa ukweli wa kibiblia

Wakati mawazo potofu yanapokuambia kwamba hutabadilika kamwe, badilisha kwa makusudi mawazo hayo na ahadi za Mungu. Neema yake ni kuu kuliko kushindwa kwako. Na Neno lake linahuisha nia yako (Zaburi 119:9, 11; Yohana 17:17; Waefeso 5:26).

4. Simama kidogo kabla ya kufanya maamuzi muhimu

Maamuzi mengi mabaya hutokea kwa sababu tunakurupuka kujibu. Kuchukua muda kuomba kunatoa nafasi ya kufanya maamuzi ya kufikiriwa na ya makusudi badala ya majibu ya haraka yasiyopangwa.

Neno la Mungu linawahimiza waumini:

“Lakini mtu wa kwenu akipungukiwa na hekima, na aombe dua kwa Mungu, awapaye wote, kwa ukarimu, wala hakemei; naye atapewa” (Yakobo 1:5, UV030).

5. Jifunze kutokana na matokeo

Kila kosa linatoa fursa ya kujifunza. Badala ya kujificha kutokana na matokeo, jiulize:

• Nini kilitokea?
• Nilikuwa nawaza nini?
• Ninaweza kufanya nini tofauti wakati ujao?

Kutafakari kunageuza kushindwa kuwa hekima na ukuaji.

6. Jenga tabia mpya

Mienendo yenye afya hubadilisha polepole ile isiyo na afya. Kutumia muda mara kwa mara katika Maandiko, maombi, na ushirika huleta mizunguko mipya inayotia nguvu maamuzi yenye hekima kadri muda unavyopita.

Hatua hizi hazitaleta ukamilifu mara moja, lakini zinakusaidia kusonga mbele hatua kwa hatua kuvunja mzunguko wa makosa yanayojirudia.

Hata hivyo, watu wengi hujiuliza nini hutokea baada ya kushindwa mara kwa mara. Je, bado kuna tumaini?

Jinsi ya kupata tumaini hata baada ya kushindwa mara nyingi

Image by Alec Jackson from Pixabay

Moja ya ujumbe mkuu wa Biblia ni kwamba kushindwa hakupaswi kufafanua maisha yako ya baadaye.

Watumishi wengi wa Mungu walifanya makosa makubwa:

• Musa alitenda kwa hasira (Hesabu 20:7-12).
• Daudi alizini na baadaye kupanga kifo cha Uria (2 Samweli 11:2-17).
• Petro alimkana Yesu mara tatu (Mathayo 26:69-75).

Hata hivyo, kila mmoja alipata msamaha wa Mungu, kurejeshwa, na kusudi jipya baada ya kutubu kwa kweli.

Mungu ni mtaalamu wa kukomboa hadithi zilizovunjika.

Kitabu cha Maombolezo kinatukumbusha:

“Ni huruma za BWANA kwamba hatuangamii,
Kwa kuwa rehema zake hazikomi.
Ni mpya kila asubuhi;
Uaminifu wako ni mkuu” (Maombolezo 3:22-23, UV030).

Hata tunapojikwaa mara kwa mara, Mungu anaendelea kutualika turudi Kwake. Ufunuo 3:20 unasema,

“Tazama, nasimama mlangoni, nabisha; mtu akiisikia sauti yangu, na kuufungua mlango, nitaingia kwake, nami nitakula pamoja naye, na yeye pamoja na Mimi” (UV030).

Ndiyo maana Yesu alisimulia hadithi ya Mwana Mpotevu (Luka 15:11-32). Ni ukumbusho mzuri kwamba, kama baba katika mfano huo, Mungu huwapokea wale wanaorudi Kwake kwa mikono wazi.

Mungu angependelea kutuokoa kuliko kutuhukumu (Yohana 3:17). Ndiyo maana alimtuma Yesu. Na Yesu alionyesha hamu kuu ya kuwaokoa hata wale waliomkataa:

“Maana Mungu hakumtuma Mwana ulimwenguni ili auhukumu ulimwengu, bali ulimwengu uokolewe katika yeye” (UV030).

Walihitaji tu kukimbilia Kwake, kumkiri, na kumtumainia—wakimruhusu Roho Mtakatifu wa Mungu aanze kuwabadilisha kutoka ndani kwenda nje.

Yohana anatoa hakikisho hili:

“Tukiziungama dhambi zetu, Yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote” (1 Yohana 1:9, UV030).

Kama umekwama katika mifumo ile ile kwa miaka mingi, usiamini uongo kwamba hutabadilika kamwe. Kila siku mpya ni fursa nyingine ya kutafuta msaada wa Mungu, kuchagua utii, na kuendelea kukua.

Mabadiliko ya kweli hayamaanishi kutokufanya kosa tena. Yanamaanisha kuwa zaidi kama Kristo kila siku kupitia neema Yake (Wafilipi 1:6).

Na ni kuwa na ujasiri kwamba tukifanya makosa zaidi, badala ya aibu au kiburi kutuzuia, tunaweza kuja mara moja kwa Mungu ili Atusamehe na kutusaidia kusonga mbele:

“Basi na tukikaribie kiti cha neema kwa ujasiri, ili tupewe rehema, na kupata neema ya kutusaidia wakati wa mahitaji” (Waebrania 4:16, UV030).

Mungu anaahidi kuwa sauti ya kutuongoza nyuma yetu tunapotoka njia (Isaya 30:21). Lakini ni juu yetu kuitikia mwito Wake na kumrudia kwa msaada.

Unaweza kuvunja mzunguko na kuanza tena

Kila mtu hufanya makosa, lakini haupaswi kubaki umenaswa katika kurudia makosa milele.

Ubongo wako, uzoefu wa zamani, hisia, na tabia zako zote zinaathiri mwenendo wako. Lakini havipaswi kuamua hatima yako. Kupitia kujitambua zaidi, hekima ya kibiblia, mikakati ya makusudi, na nguvu ya Mungu ya kubadilisha, unaweza kuanza kuvunja mzunguko na kufanya maamuzi yenye busara na uaminifu zaidi.

Ikiwa uko tayari kutoka kwenye kukata tamaa hadi mabadiliko ya kudumu, anza na mpango mmoja wa hatua tatu leo:

• Mwombe Mungu akuonyeshe mtindo mmoja unaojirudia katika maisha yako.
• Uukabidhi kwake katika sala.
• Mwombe Roho Mtakatifu akusaidie kutoa majibu tofauti mara tu hali hiyo itakapotokea tena.

Kumbuka, ukuaji wa kweli wa kibinafsi haupatikani kwa ukamilifu; unatokea kupitia kujisalimisha kila siku kwa Mungu ambaye ameahidi kufanya mambo yote kuwa mapya (Ufunuo 21:5).

Kuvunja mzunguko wa kurudia makosa kunaanza kwa kuelewa moyo wa Mungu kwako. Kadiri unavyozidi kugundua neema Yake, msamaha Wake, na uwezo Wake wa kubadilisha maisha, ndivyo utakavyoweza kusonga mbele kwa ujasiri badala ya kushikiliwa na yaliyopita.

Ikiwa umehamasishwa na makala haya, chunguza “Sehemu ya Imani” kwenye mtandao wa Hope for Africa, ambapo utapata majibu zaidi yanayotokana na Biblia kwa maswali makubwa ya kiroho maishani. Iwe unachukua hatua zako za kwanza kumwelekea Mungu au unajenga upya uhusiano uliodhoofika, utapata mwongozo wa vitendo uliojaa tumaini na unaotokana na Maandiko.

Hapa kuna maeneo matatu mazuri ya kuendeleza safari yako:

• Naweza Kuanza Upya na Mungu Baada ya Miaka ya Kuwa Mbali?
  Haijalishi umekuwa mbali na Mungu kwa muda gani, mwaliko Wake wa kurudi uko wazi kila wakati. Gundua upendo wa Mungu usiokoma, jinsi toba ya kweli inavyoonekana, na jinsi unavyoweza kuanza uhusiano upya na Yeye leo.
• Ninawezaje Kujua Kama Mungu Amenisamehe?
  Ikiwa hatia, aibu, au majuto vinaendelea kukukumbusha makosa ya zamani, makala haya yatakusaidia kuelewa ahadi za Mungu za msamaha. Utajifunza kile Biblia inasema kuhusu ungamo na neema. Na utagundua jinsi ya kupata amani ya kudumu badala ya kuishi chini ya hukumu ya kudumu.
• Ninawezaje Kujenga Upya Imani Yangu Baada ya Kuanguka?
  Ikiwa umepitia changamoto za kiroho au unahisi imani yako imepoa, makala haya yanatoa hatua za vitendo na za kibiblia za kuungana tena na Mungu. Utajifunza jinsi ya kujenga upya maisha yako ya kiroho hatua kwa hatua na kupata tena ujasiri katika kutembea na Yeye.

Haijalishi uko wapi leo, kumbuka kwamba hadithi yako haijaisha. Mungu anafurahia kubadilisha maisha, kufanywa upya kwa nia, na kuwapa watu mwanzo mpya.

Chukua hatua inayofuata kwa kuchunguza sehemu yetu ya Imani.